Vovan και Lexus: Ποιοι είναι οι Ρώσοι φαρσέρ που έχουν ξεγελάσει Πούτιν, Μακρόν και Μελόνι

Από πρωθυπουργοί και υπουργοί μέχρι επικεφαλής διεθνών οργανισμών και δεκάδες υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι έχουν βρεθεί στο στόχαστρο των Vovan και Lexus, των Ρώσων Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και Αλεξέι Στολιάροφ, που επανήλθαν στο προσκήνιο μετά την υπόθεση του συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνου Ντόκου.

Για χρόνια προβάλλονταν ως ένα «κωμικό δίδυμο» που πραγματοποιούσε τηλεφωνικές φάρσες σε δημόσια πρόσωπα. Ωστόσο, η δράση τους έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της σάτιρας και αντιμετωπίζεται από δυτικές κυβερνήσεις και υπηρεσίες ασφαλείας ως εργαλείο υβριδικών επιχειρήσεων επιρροής.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις δυτικών αναλυτών και αρμόδιων υπηρεσιών, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε σύγχρονες τεχνολογίες, όπως εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, εργαλεία μίμησης φωνής και τεχνικές deepfake, με στόχο την εξαπάτηση υψηλόβαθμων αξιωματούχων, την απόσπαση ευαίσθητων πληροφοριών και την αξιοποίηση αποσπασμάτων συνομιλιών για πολιτικούς και επικοινωνιακούς σκοπούς.

Η περίπτωση του Θάνου Ντόκου

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η υπόθεση του Θάνου Ντόκου. Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή τηλεφωνική φάρσα, αλλά ως επεισόδιο υβριδικής απειλής, σε ένα περιβάλλον όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι τεχνολογίες παραποίησης φωνής ενισχύουν σημαντικά τις δυνατότητες εξαπάτησης ακόμη και έμπειρων κρατικών αξιωματούχων.

Όπως ανέφερε, ο ίδιος τα δικά του στοιχεία επικοινωνίας «δεν βρίσκονται στο διαδίκτυο» και απαιτείται μεγαλύτερη αναζήτηση για να εντοπιστούν. Παράλληλα, σημείωσε πως το λεκτικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν αυτό που αξιοποιείται πάγια σε τέτοιες περιπτώσεις, γεγονός που ενίσχυσε την πεποίθησή του ότι επρόκειτο για πραγματική τηλεδιάσκεψη.

Ως απάντηση, ο Vovan προχώρησε σε ανάρτηση στα social media αναφέροντας πως «εμείς το μόνο που κάναμε ήταν να γράψουμε ένα email στο γραφείο του και να μας απαντήσουν».

Οι διεθνείς στόχοι

Η λίστα των προσώπων που έχουν βρεθεί στο στόχαστρό τους είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη και περιλαμβάνει πρωθυπουργούς, υπουργούς Άμυνας, αρχηγούς κρατών, επικεφαλής διεθνών οργανισμών και διπλωμάτες που διαχειρίζονται κρίσιμες γεωπολιτικές υποθέσεις.

Μεταξύ των πιο... εξέχοντων κατορθωμάτων τους, παρίσταναν τον Βλαντιμίρ Πούτιν για να συνομιλήσουν με τον Έλτον Τζον το 2015, συζητώντας για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στη Ρωσία, και αργότερα εξαπάτησαν προσωπικότητες όπως ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Λίο Βαράντκαρ, ο Αμερικανός γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε συζητήσεις για ευαίσθητα γεωπολιτικά θέματα.

Παράλληλα, έχουν στοχοποιηθεί ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο πρώην υπουργός Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου Μπεν Γουάλας, ο πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Τόμας Μπαχ, αλλά και προσωπικότητες εκτός πολιτικής, όπως η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ.

Η μέθοδος δράσης

Η τακτική τους παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Προσεγγίζουν τους στόχους τους χρησιμοποιώντας ψευδείς ταυτότητες που εμφανίζονται ως θεσμικά αξιόπιστες, όπως Ουκρανοί αξιωματούχοι, εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών ή κυβερνητικοί παράγοντες.

Αφού εξασφαλίσουν την επικοινωνία, κατευθύνουν τη συζήτηση σε ζητήματα υψηλού πολιτικού ενδιαφέροντος, επιδιώκοντας δηλώσεις που μπορούν να απομονωθούν και να αξιοποιηθούν επικοινωνιακά ή προπαγανδιστικά.

Χαρακτηριστική θεωρείται η περίπτωση της Τζόρτζια Μελόνι, όταν οι δύο Ρώσοι εμφανίστηκαν ως εκπρόσωποι της Αφρικανικής Ένωσης και απέσπασαν σχόλια σχετικά με την κόπωση που επικρατεί στην Ευρώπη απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι συνομιλίες δημοσιοποιήθηκαν αργότερα, προκαλώντας πολιτικές αντιδράσεις στην Ιταλία.

Ανάλογη καταγγελία είχε διατυπώσει και η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, υποστηρίζοντας ότι ο πρόεδρός της, Τόμας Μπαχ, αποτέλεσε στόχο οργανωμένης εκστρατείας παραπληροφόρησης μέσω ψευδών τηλεφωνικών κλήσεων.

Οι υποψίες για διασύνδεση με το Κρεμλίνο

Οι ίδιοι απορρίπτουν κάθε ισχυρισμό ότι ενεργούν κατ' εντολή του Κρεμλίνου. Ωστόσο, το περιεχόμενο και ο τρόπος αξιοποίησης των παρεμβάσεών τους συμπίπτουν συχνά με ρωσικές αφηγήσεις, καθώς εκθέτουν δυτικούς αξιωματούχους, τροφοδοτούν αφηγήματα περί αποδυνάμωσης της δυτικής συνοχής και παράγουν υλικό που αναπαράγεται από μέσα ενημέρωσης και δίκτυα επιρροής.

Για τον λόγο αυτό, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι Vovan και Lexus λειτουργούν ως μέρος ενός ευρύτερου μηχανισμού επιχειρήσεων πληροφοριακής επιρροής και όχι ως ένα απλό δίδυμο τηλεφωνικών «φαρσέρ».

Τις υποψίες αυτές ενίσχυσε ακόμη περισσότερο η απονομή κρατικού παρασήμου από τη Ρωσία στους δύο άνδρες, εξέλιξη που ερμηνεύθηκε από αρκετούς αναλυτές ως ένδειξη της ιδιαίτερης σημασίας που αποδίδεται στη δράση τους.